Tại sao bệnh nhân sau đột quỵ không được cúi gập người và ngửa cổ với tay cao?

Sau đột quỵ, hệ thống mạch máu não và khả năng giữ thăng bằng của cơ thể trở nên cực kỳ nhạy cảm. Những thói quen sinh hoạt tưởng chừng đơn giản như cúi nhặt đồ hay với tay lấy vật dụng trên cao lại chính là "cạm bẫy" tiềm ẩn nguy cơ té ngã và tái phát biến cố.

1. Cơ chế gây choáng váng khi thay đổi tư thế đột ngột

Theo TS Lê Khánh Điền – Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện An Bình, khả năng điều hòa lưu thông máu não của người bệnh sau đột quỵ thường không còn linh hoạt như người bình thường. Việc thay đổi tư thế đầu và cổ quá nhanh sẽ tạo ra những áp lực lớn lên hệ thống mạch máu.

Khi cúi gập người xuống thấp

Trọng lực khiến máu dồn lên não một cách đột ngột. Nếu mạch máu chưa kịp thích nghi với sự thay đổi áp suất này, người bệnh sẽ trải qua một cơn choáng váng mạnh – được mô tả như một "cơn sóng cuộn", dễ gây mất thăng bằng và ngã quỵ ngay lập tức.

Khi ngửa cổ với tay lên cao

Động tác ngửa cổ quá mức có thể gây chèn ép hệ thống động mạch đốt sống thân nền (phía sau cổ). Đây là con đường huyết mạch cung cấp máu cho vùng sau não. Khi lưu lượng máu bị cản trở, cơn chóng mặt sẽ xuất hiện ngay tức thì, gây nguy hiểm khi người bệnh đang đứng trên ghế hoặc với tay cao.

2. Những tư thế sinh hoạt cần đặc biệt cẩn trọng

Để bảo đảm an toàn, người bệnh và gia đình cần lưu ý tránh các hoạt động sau:

Các động tác cúi gập cần tránh:

• Nhặt đồ vật bị rơi: Thay vì cúi lưng, người bệnh nên từ từ ngồi xổm xuống (nếu sức cơ chân cho phép) hoặc sử dụng dụng cụ hỗ trợ gắp đồ.

• Xỏ giày dép: Nên ngồi trên ghế có điểm tựa để xỏ giày, tránh đứng cúi người.

• Làm việc nhà: Các hoạt động như làm cỏ, lau sàn bằng tay cần được hạn chế.

Các động tác ngửa cổ, với tay cần tránh:

• Phơi quần áo: Sắp xếp sào phơi ở tầm ngực hoặc tầm mắt.

• Việc gia đình: Thay bóng đèn, treo tranh ảnh, quét mạng nhện trên trần nhà.

3. Giải pháp thiết lập không gian sống an toàn

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người bệnh thiết lập lại thói quen sinh hoạt:

• Sắp xếp đồ dùng ngang tầm mắt: Đặt các vật dụng thường dùng (điện thoại, ly nước, thuốc, quần áo) ở vị trí từ ngang tầm tay đến tầm mắt.

• Sử dụng nội thất hỗ trợ: Lắp đặt tay vịn trong nhà vệ sinh, dọc lối đi và sử dụng ghế tắm để người bệnh không phải cúi người khi vệ sinh cá nhân.

• Thay đổi thói quen di chuyển: Khi cần quay người, hãy xoay cả cơ thể thay vì chỉ xoay hoặc ngửa mỗi vùng đầu cổ.

Phục hồi chức năng sau đột quỵ là một hành trình dài đòi hỏi sự kiên trì và cẩn trọng trong từng chi tiết nhỏ nhất. Việc tuân thủ nguyên tắc "Không cúi thấp - Không với cao" không chỉ giúp ngăn ngừa té ngã mà còn bảo vệ hệ thống mạch máu não đang trong quá trình hồi phục.