Thực phẩm giàu kẽm và đồng – Trợ thủ ít ai nhớ cho mô liên kết và vết thương

Trong hành trình hồi phục, người ta thường nhớ đến đạm, vitamin C, collagen hay canxi. Nhưng kẽm và đồng – hai vi khoáng nhỏ bé – lại thường bị bỏ quên, dù chúng đóng vai trò không kém phần quan trọng trong việc sửa chữa mô, liền da, tái tạo gân cơ và giúp vết thương khép lại đúng cách.

Không có kẽm, tế bào sửa chữa... chậm như rùa bò

Kẽm tham gia vào hơn 300 phản ứng enzyme trong cơ thể, trong đó có những phản ứng cần thiết để tạo mô mới, kháng viêm và tái tạo collagen. Ở bệnh nhân có vết thương mạn tính, chậm liền da, đặc biệt là người lớn tuổi hay người bị đái tháo đường, kẽm thường là chất thiếu hụt đầu tiên.

Điều đáng lo là kẽm không có kho dự trữ trong cơ thể. Mỗi ngày đều cần nạp đủ từ thực phẩm. Nếu không, khi cơ thể cần “sửa chữa khẩn cấp” sau chấn thương hay phẫu thuật, lượng kẽm huy động được chẳng khác gì túi đồ nghề chỉ còn cái búa mà thiếu cả đinh.Không có đồng, collagen sinh ra cũng dễ... sụm

Đồng là nguyên tố thiết yếu để enzyme lysyl oxidase hoạt động – đây là enzyme giúp các sợi collagen liên kết chặt chẽ với nhau, từ đó tạo nên mô liên kết vững chắc. Nếu thiếu đồng, mô liên kết trở nên lỏng lẻo, vết thương lâu lành, gân cơ dễ bị mỏi rách tái phát.

Trên thực tế, đồng và kẽm hoạt động theo cơ chế cân bằng. Dùng quá nhiều kẽm trong thời gian dài có thể làm giảm hấp thu đồng, và ngược lại. Vì vậy, bổ sung hai khoáng chất này không thể làm theo kiểu “tốt thì uống nhiều”, mà phải xem chúng như một cặp song hành.

Những ai nên quan tâm nhiều hơn đến kẽm và đồng?

• Người đang hồi phục sau chấn thương cơ xương khớp, phẫu thuật chỉnh hình

• Bệnh nhân tiểu đường có vết loét lâu lành

• Người ăn uống đơn điệu, ăn chay nghiêm ngặt hoặc có vấn đề hấp thu ở ruột

• Người lớn tuổi có dấu hiệu da mỏng, dễ bầm, cơ dễ mỏi và khớp phục hồi chậm

Ăn gì để đủ kẽm và đồng mà không cần uống viên?

• Kẽm có nhiều trong: hải sản có vỏ (hàu, sò), thịt đỏ, hạt bí, mè, trứng gà.

• Đồng có mặt trong: gan động vật, đậu nành, hạt điều, nấm, ca cao, rau lá xanh đậm.

• Đặc biệt, ăn thực phẩm giàu vitamin C (cam, ổi, súp lơ xanh…) sẽ giúp tăng hấp thu kẽm và đồng từ ruột.

Một lưu ý nhỏ: người có bệnh lý tiêu hóa mạn tính hoặc đang dùng thuốc kháng acid dạ dày kéo dài thường có nguy cơ kém hấp thu kẽm và đồng. Khi đó, có thể cần được kiểm tra vi chất và cân nhắc bổ sung có giám sát.

Phục hồi là chuyện của tổng thể, không phải của riêng collagen

Nếu ví cơ thể như một công trình sau thiên tai, thì kẽm là nhóm thợ, đồng là keo dán, collagen là gạch, vitamin C là hồ, còn đạm là xi măng. Một loại vật liệu thiếu thôi cũng khiến công trình tái thiết chậm trễ hoặc dễ hư về sau. Bổ sung vi chất là nghệ thuật cân bằng, không thể chọn theo phong trào.